شارۆمهندی خهمینی كۆماری شیعری عهرهب
ئازاد بههین
تێبینی:
ئهم بابهته له ژماره 39ی گۆڤاری ههناردا چاپ و بڵاوكراوهتهوه.
گومان لهوه دا نییه كه نهزار قهبانی یهكێك بووه لهو شاعیرانهی كه زۆرترین كاریگهری له سهر رهوتی شیعری هاوچهرخی عهرهب داناوه و زیاتر له سی ساڵ به سیحری وشه جیهانی عهرهبی به خۆوه سهرقاڵ كرد. زمانه شیعرییهكهی قهبانی بڕێ جار ئهوهنده خهست و نهرمه كه بهرهو ناخی ناوچه قهدهغه كراوهكانی رۆحی مرۆڤـ پرد لێدهدا. خهیاڵی له چوار چێوه دیاریكراوه مێژووییهكانی شیعری عاشقانهی عهرهب تێدهپهڕێت و له ئاسۆگهلێكی بگره بڕێك له بێژهرانی بوارهكانی دیكهی شیعری هاوچهرخی عهرهب دایدهنێن.
رۆژی پێنج شهممه 30ی ئاوریلی 1998 ههواڵی كۆچی نهزار قهبانی له راگهیاندنه گشتییهكانهوه بهچوار گۆشهی جیهاندا بڵاو بووهوه. بهڵام ئهو ههواڵه جیهانی عهرهبی زۆرتر له ههر شوێنێكی¬تر تووشی خهم و پهژاره كرد، لهبهر ئهوهی عهرهبهكان یهكێك له گهورهترین عاشقانه بێژهكانی مێژووی ئهدهبیاتی خۆیان له دهست دابوو.
نهزار قهبانی 21ی مارسی ساڵی 1923 له یهكێك له گهڕهكه كۆنهكانی دهمیشقدا چاوی به ژین پشكوت. قهبانی له بارهی له دایك بوونی خۆیهوه دهڵێ:
"تهنیا ئهوه دهزانم كه رۆژی له دایكبوونم، سرووشت سهرقاڵی رێكخستنی شۆڕش دژی زستان بووه. داوای له مهزرا و گیا و گوڵ و چۆلهكهكان دهكرد كه لهم شۆڕشهدا دژی رهوشتی نهگۆڕی زهوی یارمهتی بدهن."
قهبانی له ساڵی 1944دا و له كاتێكدا كه تهنیا بیست و یهكساڵ له تهمهنی تێدهپهڕی و له بهشی مافهكانی زانكۆی دیمهشقدا دهیخوێند، یهكهمین دیوانه شیعری خۆی به ناوی "ژنی سهوزه پێی وتم" بڵاو كردهوه كه له سووریادا ئهم كتێبه ئاژاوهیهكی زۆری نایهوه و هاوڕا و نهیارانی زۆری پهیدا كرد....
ههست له پێستماندا مردووه
گیانهكانمان
له بێهوودهیی دهناڵێنن.
رۆژهكانمان
نهرد و شهترهنج و
باوێشكن.
ئایا ئێمه
باشترین خێڵین
كه نێردراوینه سهر خهڵك؟
نهوتی رژاوه له بیابانهكانماندا
دهیتوانی
خهنجهرێك بێ له ئاگر و بڵێسه
بهڵام به سهركهوتن سوڕنا و نهقاره
دهس ناكهوێ.
وڵاته خهمبارهكهم!
من
شاعیرێك بووم
كه شیعری عاشقانهم ههڵدهبهست
بهڵام
له یهك ساتدا
شاعیرێكت پێ درووست كردم
كه به خهنجهر شیعر دهڵێت ...در ادامه مطلب بخوانید.
ئاوهها پاییزاوین ئێمه!
ئازاد بههین(هێمن)
پاییز رازی وهرینه و وهرین رازی خهزان. پاییز رازی فهنابوون و گلۆر بوونهوهیه. گلۆربوونهوه تا دهمدهمای مهرگ. تا ئهو كاتهی كه ئیتر ئینسان تێدهگا ژیان تهراژیدیایهكه. وههمێكه و زادهی خهیاڵ. جیهانێكی رۆمانسییه لێوان لێوه له پێ نهگهیشتن. پاییز پهیامی زهرد ههڵگهڕانه. پهیامی بهسهرچوونی رهنگامهییهكان. ئێمه دانیشتوانی گۆشهیهك له رۆژههڵاتی ناوین بههارێك بهدی ناكهین تا شكۆفهیی بوونمان حهتمی بكاتهوه. وهرزێك نابینین ناوی بنێین نوێ بوونهوهی ساڵ و هاتنهوهی بۆن و بهرامهی بههار. وهرزێك بوونی نییه تا ئیدیعای پاییزاوی بوونمان وهدرۆ بخاتهوه. ئێمه شارۆمهندانی ههرێمی چوار وهرز سهیر پاییزاوین سهیر. سهیر دهوهرین بهرهو ئهبهدییهتێكی نادیار. ئێمه دانیشتوانی بێ بههاری گۆشهیهك له رۆژههڵاتی ناوین ئاوهها پهرتهوازهی ئهم ..... در ادامه مطلب بخوانید
بيچلچله بيبنفشه ميآيد،
بيگندم ِ سبز و سفره ميآيد،
سنگيني بار ِ سالهاشان بر دوش:
با احساس ِ کتابهای ممنوع
در معبر ِ قتل ِ عام
بيگاهان
شاملو. نوروز ِ ۱۳۵۶ و پاييز ِ ۱۳۷۲ | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
تووندوتیژی جیهانی بوون
ژان بۆدریار و.: ئازاد بههین
تێبینی:
ئهم بابهته پیًَشتر له رۆژنامهی رۆژنامه بڵاو كراوهتهوه
ئهمڕۆ تیرۆریزم بهرههمی مێژووی نهریتی ئانارشیزم،نهیلیزم(پوچ گهرایی) یان دۆگماتیزم خوازی نییه.بهڵكوو هاوبهشی ههمیشهیی گلۆبالیزاسیۆن (جیهانی بوون)ــه. بۆ ناساندنی تایبهتمهندییه سهرهكییهكانی ئهم چهمكه پێویسته رهگهزناسییهكی كورت لێی و به تایبهت پهیوهندی له گهڵ تاكهكهس خوازی و گشت خوازی باس بكهین.
هاوشێوه بوونی نێوان دوو دهستهواژهی گلۆبال(جیهانی) و یونیۆرسال(گشتی و جیهان شمول)ههڵخهڵهتێنهره.
یونیۆرسال پهیوهندی به مافی مرۆڤـ،ئازادی،كهلتورو دیموَكراسییهوه ههیه. به پێچهوانهی ئهو،گلۆبالیزاسیۆن پهیوهندی به تهكنۆلۆژی،بازاڕ،توریسم و زانیارییهوه ههیه. لهو جێگایهوه كه ئهگهری ئهوه ههیه یونیۆرسالیزاسیۆن له رێگه پێوانی خۆی جێ ماوه،گلۆبالیزاسیۆن ههر بهردهوام دهنوێنێ. لانیكهم ئاوا دهبیندرێ كه به شێوهی نیزامێك له بههاكان دهرهاتووه كه تهنیا له بواری مۆدێڕنیتهی رۆژئاواییدا گهشهی كردووه و بۆ پێشهوه چوون له دهسهڵاتگهی كهلتورییهكانیتر جێماوه. ههر كهلتورێك گلۆبال بێ تاكێتی خۆی له دهست دهدا و ئهمرێ. ئهمه ههلومهرجێكه كه بهسهر ههموو ئهو فهرههنگانه هاتووه كه به زۆری ئاوێتهمان كردوون.به پێچهوانهی ئهوهی داوا دهكا كه به شێوهی گشتی بایهخدار ماوهتهوه،بهڵام ئهم بابهتهش سهبارهت به كهلتوری ئێمهش دروسته.تهنیا جیاوازی ئهوهیه كه فهرههنگهكانیتر به بۆنهی تاكێتییانهوه مردوون، كه مهرگێكی جوانه.بهڵام ئێمه له بهر ئهوهی كه تاكێتی خۆمان له دهست دهدهین و بههاكانمان له ناو دهبهین ئهمرین و ئهم مهرگه زۆر ناحهزه.ئێمه باوهڕمان بهم تیۆره ههیه كه ئامانجی ههر بههایهك ئهوهیه كه گلۆبال بێ.بهڵام به دروستی مهترسییهك كه وهها ههوڵێك دهبێته هۆی جیاناكهینهوه.له جیات ئهوهی كه بهرهو سهرهوه ههوڵ بدهین و بڕۆین بهرهولای خاڵی سفری ههموو بههاكان گلۆردهبینهوه.له بهرامبهردا،ئهمڕۆكه یۆنیۆرسالیزاسیۆن له بیر كراوه و به شێوهیهكی خێرا دهچێته پێشهوه تا به لانی كهمی بهها گشتییهكان رازی بێت.ئهمه رێك چارهنووسی ئهمڕۆی مافی مرۆڤـ، دیمۆكراسی و ئازادییه. 
یونیۆرسالیزاسیۆن به بۆنهی گهشهی گلۆبالیزاسیۆن خهریكه تێدا دهچێ.گلۆبالیزاسیۆن مۆری له ناوچوونی داوهته بایهخهكانی یونیۆرسالیزاسیۆن.ئهمه هێمای سهركهوتنی بیرۆكهی ... در ادامه مطلب بخوانید
خشونت مدرنيته
2006/12/11خشونت مدرنيتة
سخنرانی دكتر رامین جهانبگلو
اشاره:
خشونت به عنوان عنصری روانشناختی و جامعه شناختی نقش تعیین كننده ای در تحولات فكری و تاریخی جوامع در گول تاریخ داشته است. از این رو خشونت را نه می توان به دوره و یا مقگع خاصی از تاریخ نسبت داد و نه به تمدن خاصی. متن زیركه سخنرانی دكتر رامین جهانبگلو در دانشگاه ێمریكایی واشنگتن است، به بررسی پدیده خشونت در اندیشه های فیلسوفان برجسته مدرنیته می پردازد.
در بیش تر موارد، مفهوم مدرنیته با مفاهیمی چون ێزادی، پیشرفت، برابری و عقلانیت همراه بوده است. این مفاهیم در شعارها و برنامه های فلسفی جنبش روشنگری و انقلاب فرانسه و سپس، بعد از دوره ای افتراق، در دو ێموزه سیاسی معروف قرون نوزدهم و بیستم، یعنی لیبرالیسم و سوسیالیسم پدیدار شدند. از سوی دیگر، چهره های سیاسی و ایدئولوژیك چون هیتلر و استالین نیز چشم انداز متفاوتی
ئةخلاق لة روانطةى رؤسؤ و ظؤلتيَرةوة
2006/12/5ئةخلاق لة روانطةى رؤسؤ و ظؤلتيَرةوة
رۆسۆ و ڤۆلتێر له بواری فهلسهفهی ئهخلاق تیۆرگهلێكی جیاوازیان ههیه. رۆسۆ له سهر ئهو باوهڕهیه كه مرۆڤ خۆی له خۆیدا باشه و له سهر بنهمای شێوازی سروشتی، خراپه كردن بێ ئهگهره. ڤۆلتێر باوهڕێكی بهم بۆچوونهی رۆسۆ نییه و دهڵێ كه مرۆڤ خۆی له خۆیدا باش نییه و بۆ ئهوهی كه مرۆڤ ببێ به زیندهوهرێكی باش دهبێ پێكهاتهی ئهخلاق به جۆرێك بێ كه مرۆڤ بكا به زیندهوهرێكی كۆمهڵایهتی بهو جۆرهی كه بتوانێ چاوپۆشی له بهرژهوهندییهكهی بكات.
رۆسۆ له كتێبێكدا به ناوی "پهیمانی كۆمهڵایهتی" رهخنه لهو بهرژهوهندییه تایبهتیانه دهگرێ كه ناكۆكی له گهڵ ..
درباره جهان مجازي امروز
2006/11/18در بارة جهان مجازي امروز
ژان بودريار (برگرفته شده از باشگاه اندیشه)
ژان بودريار ، جامعه شناس معاصر فرانسوي که در 1929 به دنيا آمده است ، در سالهاي پس از جنگ جهاني دوم به مارکسيسم گرايش داشت اما به زودي عليه مارکسيسم شوريد و ديدگاه هاي مارکس را به عنوان جزيي از شيئ انگاري فرهنگ مصرفي غرب مورد انتقاد قرار داد.
بودريار در زمينه ارتباطات نيز ديدگاههاي مهمي دارد و ديدگاههاي او را به اندازه نظريه هاي مارشال مک لوهان تاثيرگذار دانسته اند. مقاله پيش رو که در 1998 به چاپ رسيد ، نگاه انتقادي او را درباره فرهنگ امريکايي ارائه مي کند.
در اوايل دهه 80 ، زماني که صنعت متالوژي در ناحيه لوزن ، وارد بحران نهايي اش شد ، نيروهاي دولتي در اين انديشه بودند تا براي جبران اين فروپاشي ، مرکزتفريحي اروپايي اي تاسيس کنند؛ پارک يک منظوره هوشمندي که بتواند شوک مثبتي به اقتصاد ناحيه وارد آورد.اين پارک «اسمارف لند» ناميده شد. مديرعامل صنعت متالوژي ...
قةيرانة ئةزةلييةكانى ميتؤدى رةخنة
تا ههنووكهشی لهگهل بێ گهر به روانگهیهكی رئالیستیانهوه بڕوانینه میتۆدهكانی رهخنه، دهبینین كه قهیرانێك جیهانی رخنهی تهنیوه و ههردهم له زۆربوون و گهشهدایه. گهشهیهك كه رهنگه ئهندێشهی ههموومان تهماوی بكا. بهڵام لهم نێوهدا ئهوانهی ویستوویانه ئهم بواره خهوشدار بكهن له بهرامبهر ئهو ههوڵهدا ههندێَك ههبوون كه دهوری كاریگهر و پۆزهتیڤیان گێڕاوه. كهم نین و زۆرن ئهوانهی به پێچهوانهی هێگڵ بیر دهكهنهوه كه دهڵێ كاری رهخنه كارێكه كه ئامانجی سهركوت و دامركاندنه. ئهم وتهیه بهش بهحاڵی خۆی لایهنگرو نهیاری ههیه. ههندێك ههن پشتیوانی لێدهكهن و بهڵام له بهرامبهر ئهوهدا ژمارهی ئهو كهسانه كه دژی ئهو باوهڕهی هێگڵن به ...
ئةمنييةتى ذنان لة شارةكاندا
شارةكان ئاويَنةى هةلآواردن دذ بة ذنان
ژیانی ژنان له شارهكاندا بهردهوام له ژێر كاریگهری نهبوونی ئهمنییهتی شارێكی راستهقینهدایه وئهم كاره لهمپهرێكیتره بۆ ژنان كه نهتوانن شارۆمهندانی چالاكی ههمه لایهنه بن. شارهكان له بواری ئهمنییهتهوه راكێشهرێكیان بۆ ژنان نییه و ئهوان له كاتی دودڵی له ئاستی شاردا ئهمنیهتی گیانی و رۆحی پێویستیان نییه كه ئهم كاره به تایبهت له بواری راگواستن و جێ گۆڕین له شاردا زۆرتر ئاشكرا دهبێ
.
له لێكۆڵینهوهیهكدا كه له لایهن هوما زهنجانی زاده، ئهندامی دهستهی زانستی زانكۆی فهردهوسی مهشههد له بواری توێژینهوهی ههلومهرجی ژنان و ئهمنییهتی شاری له شاری مهشههددا ئهنجام دراوه، نیشان دراوه كه زیاتر له نیوهی ژنانی ئهو شاره كاتی هاتوچۆ و...
سةرنجيَكى كورت سةبارةت بة خؤكوذى
2006/9/10سةرنجيَكى كورت سةبارةت بة خؤكوذى
و.ئازاد بةهين
كيَية كة لة ذيانى خؤيدا تةنانةت بؤ جاريَكيش بوو بآ حةزى لة خؤكوذى نةكرد بآ. بة قسةى كامؤ خؤكوذى بة طرينطترين بابةتى فةلسةفى دةذميَردرآ. ئيَمة ناتوانين بابةتى خؤكوذى يان حةز كردن بة خؤكوذى بة ريَكةوةند طةليَكى وةكوو «كاريَكى خراثة»يان «كاريَكى باشة» كةم بكةينةوة. هةروةها ناتوانين بةو جؤرة كةمى بكةينةوة كة زانستى دةرونناسي يان زانستى كؤمةلآيةتى ثيَكى ديَنن و بة سادةيي رابطةيةنين كة خؤكوذى «دياردة»يان نةخؤشييةكة و دةبآ لة طةلأ دةرونناسى و ليَكدانةوة كؤمةلآيةتييةكان ضارةسةرو تيمارى بكةين. لايةنى طرينطى خؤكوذى نةك طةنينى لةشة، بةلَكوو زؤرتر بابةتةكانى «برِيار»، «هةلَبذاردن» و مةرطة. لة راستىدا خؤكوذى شيَوةى زل كراوى مةرطة. راستة كة خودى مةرط كاريَكى تايبةت بة تاكةكةس و يان بة واتايةك جياكردنةوةيةكة لة سةر ذيان، بةلآم دةبآ بوترآ خؤكوذى جياكردنةوةيةكى طةورةية.طرينطى و بايةخى خؤكوذى لةوةداية كة جياكردنةوة لة سةر جياكردنةوةية. هةلَبةت جياكردنةوةيةك كة بة ثيَضةوانةى مةرط، بؤ خؤى نابآ بة ياسا تا هةرسى «لةشى زالأ» بآ. ...
کجا خواهید رفت رفیق
2006/8/21آزاد بهین
در آن سوی جهان صدای پای مرگ تو را خواهیم شنید و در سپیده دمان مرا عذاب خواهد داد. در آن گوشه ای به نام دنیا لحظه های سخت و دهشتناکی را آزمون می نمایم. ما همه گریزانیم از خدشه های زندگی و تو با دو دست خدشه ای را بر زندگی ما تقدیم می نمایی. احساس خستگی خواهید کرد و از قدرت کنار خواهید رفت. ولی خستگی ناپذیر هموراه جنبش رهایی بخشت نوید پیروزی را زمزمه خواهد کرد.
امروز شنیدیم قدرت را به برادرت می سپاری. تا ما در سراسر جهان مرثیه ای دیگر زندگانیمان را فرا گیرد و خدشه ای دیگر آزمون نماییم.
لبخندهای گرانقدرت جنبش رهایی بخش را برای ما تداعی می کند. ولی افسوس قدرت را ..
