شهروند اندوهگین

همین روزها بود، منتها 9سال پیش.خبر مرگ نزار قبانی «شاعر نامدار عرب»در سراسر جهان سایه افکند. ولی این خبر جهان عرب را بیشتر از همه دچار غم و اندوه کرد،زیرا عربها یکی از عزیزترین و محبوبترین شاعران خود را از دست داده بودند.

نزار قبانی نوروز سال 1302در یکی از محله های قدیمی شهر دمشق چشم به جهان گشود و در روز پنج شنبه دهم اردیبهشت ماه سال 1377برای همیشه چشم از جهان فرو بست.

نزار هنگامی که 15 ساله بود خواهر 25 ساله اش به علت مخالفت خانواده اش با ازدواج با مردی که او را دوست داشت اقدام به خود کشی نمود.در حین مراسم به خاکسپاری خواهرش وی تصمیم گرفت که با شرایط اجتماعی که او را مسبب قتل خواهرش می دانست بجنگد.

هنگامی که از او پرسیده میشد که آیا او یک انقلابی است، در پاسخ می گفت: عشق در جهان عرب مانند یک اسیر و برده است که من می خواهم آن را آزاد کنم. من می خواهم روح و جسم عرب را با شعرهایم آزاد کنم. روابط زنان و مرادن در جهان ما درست نیست.

عشق در سطرهای نزار موج می زند. صادقانه عاشق می شود و افسار واژه ها را به دست می گیرد و آنها را در رگهای مخاطب مثل رودخانه ای گرم جاری میکند.

در بندر آبی چشمان

باران رنگهای آهنگین می وزد

خورشید و بادبان های خیره کننده

سفر خود را در بی نهایت تصور می کنند

در بندر آبی چشمانت

پنجره ای گشوده به دریا

و پنجره هایی در دور دست

به جست و جوی سرزمین های به دنیا نیامده

در بندر آبی چشمانت

برف در تابستان می آید

همه چیز زندگی او در همین سه حرف خلاصه شده است ع، ش، ق. عشق شاعر مبتدل نیست بلکه نشانه ای تعهد است. تعهدی نسبت به جامعه و آدمهایی که از کنارش می گذرند و با احتران کلاه از سر بر می دارند. قبانی را با شاعر عشق، شاعر زن و شاعر شراب نام می برند.ولی او شاعر سیاست هم بود کمتر شاعری پیدا خواهد شد که مثل او در میان عربها محبوب باشد. 

اگر چه دوری از سرزمین مادری مثل خوره روحیه اش را آسیب می رساند اما از سویی دیگر آشنایی با فرهنگها و زبانهای مختلف دنیا مرزهای شعر او را گسترش داد و لایه های شفاف را به نمایش گذاشت.

"ما با ترس عاشق می شدیم، با ترس به وعده گاه  می رفتیم، با ترس عشق می ورزیدیم و با ترس می نوشتیم.وقتی انساندزدکی عاشق می شود و صور انسانی راز و نیاز عاشقانه از میان برود، غزل به صورت رقص وحشیانه به دور کشته ای بی جان در می آید."

سرسره بازی روی سطرهایی زلال

من شبیه دیگر عاشقان تو نیستم، بانوی من

اگر دیگری ابری به تو بدهد

من بارانت می دهم

اگر دیگری فانوسی دهد

من ماه را در دستانت می دهم

اگر دیگری شاخه ای دهد

من درختان را برایت به ارمغان می آورم

و اگر دیگری کشتی به تو بدهد

من سفر را پیشکش به تو می کنم

نزار با اوج عاشق می شد و با اوج سروده های خود را به گوش جهانیان می رساند. شعر می سراید و به زندگی خود امید می بخشید. این بود سالیان سال....

اما صبح شیری رنگ سال ۱۳۷۷، بر عکس نوروز سال ۱۳۰۲هیچ آوازی از پرنده ای به گوش نمی رسید و با اینکه شکوفه ها درخت ها را سفید پوشانده بود اما هوا به گونه ای دیگر به چشم می آمد.

تیتر اول یکی از روزنا مه های انگلیسی نوشته بود؛ «قلب شاعر از کار افتاد». رهگذران کنار روزنامه فروشی می ایستادند و با نیم نگاهی و آهی راه را ادامه می دادند. همه چیز به هیات تاریکی رویایی بر باد رفته در آمده بود و آفتاب بی رغبت همیشگی می تابید.